Carbid schieten op oudjaarsdag – een sfeervolle fotoreportage
Carbid schieten op oudjaarsdag is een oude Nederlandse traditie waarbij jongeren samenkomen om het jaar knallend af te sluiten, vol gezelligheid, vriendschap en plezier. In veel dorpen hoor je het al van ver aankomen: doffe knallen die door het landschap rollen, gelach op de achtergrond en de geur van kruit en houtvuur in de lucht. Het is een ritueel dat generaties verbindt en waarbij samen buiten zijn centraal staat.
Voor deze fotoreportage legde ik als AHA Fotografie een groep jongeren vast die zich helemaal uitleefden met melkbus, carbid en voetbal. De jongens zijn onze zoon Sam met zijn vriendengroep. Tussen het schieten door werd er vooral ‘bruin fruit’ zoals frikandellen gegeten, grappen gemaakt en herinneringen gecreëerd. Precies zoals deze traditie bedoeld is.
Carbid schieten op oudjaarsdag als levende traditie
Carbid schieten op oudjaarsdag is een gebruik dat zijn oorsprong vindt op het platteland. In een melkbus wordt een kleine hoeveelheid calciumcarbide (carbid) gedaan, waarna er water aan wordt toegevoegd. Spuug werkt trouwens ook erg goed. Dit veroorzaakt een chemische reactie waarbij acetyleengas ontstaat. Door de bus af te sluiten en het gas te ontsteken, schiet de deksel of bal met een harde knal de lucht in.
Vroeger werd carbid schieten op oudjaarsdag gezien als een manier om het oude jaar letterlijk weg te knallen en boze geesten te verjagen. Tegenwoordig draait het vooral om gezelligheid, spektakel en het samen vieren van deze bijzondere dag. In het oosten en noorden van Nederland is het nog steeds een vast onderdeel van oudjaarsdag. Zo ook bij ons in Nunspeet en Elburg.
Een dag vol knallen, lachen en frikandellen
Sam en zijn vriendengroep op mijn foto’s kwamen al vroeg bij elkaar om samen carbid te schieten op oudjaarsdag. Ook dit samenzijn is inmiddels traditie geworden. De melkbussen stonden klaar, de dixie was schoon en de koelkast goed gevuld….Wij kwamen eind van de middag en de sfeer was ontzettend gezellig en gebroederlijk. En er werd natuurlijk flink gekanld!
Tussen het schieten door was er tijd voor eten. Frikandellen, kaassoufle’s en patat frites in de frituur, may0naise en ketchup erbij maar vooral veel gelach. Het zijn juist die momenten tussendoor die carbid schieten op oudjaarsdag zo bijzonder maken. Niet alleen het spektakel van het schieten, maar vooral het samen zijn.
Carbid schieten als sociale traditie
Wat opvalt bij carbid schieten op oudjaarsdag is hoe sociaal deze traditie is. Jong en oud komen samen. Er worden verhalen verteld en opgeschept over eerdere jaren, over knallen die net iets te hard waren en ballen en deksels die in een weiland verderop belandden.
Voor veel jongeren is carbid schieten op oudjaarsdag een vast onderdeel van hun jeugd. Het is een moment waarop vriendschappen worden versterkt, herinneringen en sterke verhalen ontstaan die later met een glimlach worden doorverteld.
De sfeer van carbid schieten op oudjaarsdag in beeld
Als documentair fotograaf vind ik dit soort momenten prachtig om vast te leggen. Niet geposeerd, niet perfect, maar echt. Rook die nog in de lucht hangt, gezichten vol spanning vlak voor de knal en daarna die ontlading van lachen en juichen.
De foto’s bij deze blog laten precies dat zien: vrienden die genieten, elkaar plagen, geconcentreerd bezig zijn met de melkbus en daarna ontspannen met een frikandel in de hand. Het zijn beelden die het verhaal vertellen zonder dat daar veel woorden voor nodig zijn.
Veilig carbid schieten blijft belangrijk
Hoewel carbid schieten op oudjaarsdag vooral gezellig is, blijft veiligheid essentieel. In de dagen ervoor hebben de jongens partytenten opgezet, het terrein waar het carbid zou worden geschoten afgeschermd met hoge muren van houten kisten en netten om de ballen op te vangen. Er stond een brandblusser klaar als ook een kruiwagen met zand. De jongens letten goed op elkaar en gaven het aan als er een knal kwam. Zo kon iedereen steeds op tijd de gehoorbeschermers op doen en afstand nemen.
Het ziet er soms erg heftig uit op de foto’s met het vuur maar er is niemand gewond geraakt. Ook Gerrit niet die frikandellen etend op de melkbussen zat terwijl de knallen en vuurballen onder hem wegschoten!
Waarom deze traditie blijft bestaan
In een tijd waarin veel verandert, blijft carbid schieten tijdens oud en nieuw in onze omgeving overeind. Niet iedereen waardeert het luide geknal maar ach die ene dag… En het draait echt om lekker buiten samen te zijn met een hoop gezelligheid.
Precies zoals oudjaarsdag voor veel mensen hoort te zijn.
Herinneringen om te bewaren
De jongeren op deze foto’s zullen zich deze dag later waarschijnlijk nog goed herinneren. Niet alleen vanwege de harde knallen, maar vooral vanwege het samen zijn. De frikandellen, de kou, het lachen en het wachten op dat ene perfecte schot.
De traditie van carbid schieten tijdens oud en nieuw draait uiteindelijk niet om het lawaai, maar om vriendschap, verbondenheid en samen het jaar afsluiten. Fotografie maakt het mogelijk om die herinneringen vast te houden, zodat je jaren later nog eens terugkijkt en denkt: ja, zo was het. Zo voelde oudjaarsdag toen.
Voor ons als ouders , mijn man Walter was ook mee, was het extra bijzonder om onze zoon Sam en zijn vriendengroep zo samen te zien genieten van deze traditie.
“Bij AHA Fotografie leg ik dit soort pure momenten en tradities vast in verhalende beelden, zodat herinneringen aan bijzondere dagen zoals carbid schieten op oudjaarsdag tastbaar blijven.”
Wil je meer foto’s uit deze reportage zien, check dan even de pagina met portfolio.
